In regio Wijdemeren en Nijkerk is eind vorig jaar een pilot gestart met zorgrobot Tessa en inmiddels is de pilot uitgebreid naar H-Bel en Hilversum. De Tessa dient vooral als ondersteuning bij de dagelijkse structuur van bewoners en cliënten. Inmiddels zijn er meerdere Tessa’s in gebruik. Binnenkort gaan we evalueren en kijken hoe we Tessa op andere plekken in kunnen gaan zetten.
Doel van de pilot
In de pilot kijken we of cliënten in de wijk en bewoners van De Kuijer met Tessa meer zelfredzaamheid en eigen regie kunnen behouden. We onderzoeken of de inzet van Tessa bijdraagt aan zelfredzaamheid, ondersteuning van de mantelzorger en of Tessa de zorgmedewerkers ontlast. Inmiddels zijn we enkele maanden onderweg, daarom vroegen we enkele bewoners, cliënten en zorgmedewerkers naar hun ervaringen.
Tessa bij mensen thuis
Janneke Hamelink, casemanager in Wijdemeren, heeft Tessa bij twee cliënten thuis ingezet. Janneke vertelt: “Tessa helpt cliënten om thuis een gezonde structuur van de dag te behouden, waardoor zij langer zelfstandig kunnen blijven wonen.”
Bij één cliënt verloopt de kennismaking nog voorzichtig. Mevrouw moppert soms als Tessa een herinnering geeft en zegt dan: “Ik bepaal zelf wel wanneer ik ga wandelen.” Tegelijk merkt haar man dat de herinneringen effect hebben. “Ook al moppert ze op Tessa, de boodschap komt wel binnen,” vertelt Janneke. Haar man vindt het bovendien fijn dat niet hij maar Tessa deze herinneringen geeft; objectief en consequent. Hierdoor zijn er minder irritaties bij beiden. “Ze kunnen nu zelfs soms samen mopperen op Tessa” vertelt Janneke lachend.
De tweede cliënt is een alleenstaande man; Tessa is daar sinds kort gestart maar hij is nog niet echt onder de indruk. Tijdens een huisbezoek ziet Janneke hoe belangrijk de juiste begeleiding rondom Tessa is. De broer, die als mantelzorger betrokken is, had nog niet zoveel met de instellingen gedaan. Janneke heeft hem opnieuw uitleg en praktische tips gegeven en blijft positief: “Ik hoop dat we Tessa samen beter kunnen inzetten, zodat het op termijn echt iets gaat opleveren voor deze cliënt. Soms moet het even groeien voordat mensen de meerwaarde ervaren.”
Wat kan Tessa?
Tessa spreekt herinneringen uit, bijvoorbeeld om medicijnen in te nemen of naar een activiteit te gaan. Via een app kunnen zorgmedewerkers of mantelzorgers berichten instellen die Tessa op vaste momenten uitspreekt, bijvoorbeeld om te eten of dat er bezoek aankomt. Door de rustige, herkenbare stem krijgt de gebruiker meer houvast in de dagelijkse routine, terwijl zorgmedewerkers en mantelzorgers ontlast worden.
Tessa heeft bewust een robotstem en is niet bedoeld als ‘maatje’, maar als praktisch hulpmiddel. Juist doordat Tessa objectief herinneringen geeft, kan dit irritaties verminderen. Het is voor veel mensen prettiger om een herinnering van Tessa te krijgen dan steeds door een partner of zorgmedewerker aangesproken te worden.
Binnen een woonzorglocatie ondersteunt Tessa vooral bij structuur binnen een omgeving waar al zorg aanwezig is. De robot vormt hier een aanvulling op de dagelijkse begeleiding. In de wijkverpleging ligt de nadruk juist op het ondersteunen van mensen die zelfstandig thuis wonen.
Nieuwe bewoners die Tessa thuis al gebruikten kunnen het apparaat gewoon meenemen als ze naar een woonzorglocatie van Amaris verhuizen en zorgmedewerkers hebben er ervaring mee. De robot gaat als het ware mee als iets vertrouwds vanuit de thuissituatie, wat kan bijdragen aan een gevoel van herkenning en continuïteit.
Tessa op de woonzorglocatie
We lopen binnen bij mevrouw van Barneveld in De Kuijer. Tessa staat op de tafel te pronken, haar ogen knipperen, maar ze zegt nog niks. Mevrouw vertelt dat Tessa haar helpt bij de dagindeling. Ze geeft korte en duidelijke berichtjes, op die manier houdt ze zoveel mogelijk eigen regie bij haar behoeften en dagelijkse routines. Ze wordt soms gewekt door Tessa als de zon of de vogeltjes dat niet doen vertelt ze. En hoewel ze niet altijd meteen luistert, helpt Tessa haar om de dag goed te starten.
Ook mevrouw van Ingen die binnen de woonzorglocatie woont deelt haar ervaringen. Haar kamer hangt vol met schilderijen die ze zelf maakte en de sfeer is opgewekt. “Tessa bevalt me prima! Etenstijd, koffiedrinken, theedrinken. Als er iets is, herinnert ze me eraan,” vertelt ze. Ze weet gelukkig nog veel uit zichzelf, maar vindt het prettig om een seintje te krijgen. Zo behoudt ze ritme en overzicht in de dag. Wat haar betreft mag Tessa blijven.
Tessa als collega van de zorgmedewerker
Ook zorgmedewerker Jessica is blij met Tessa. “Ze heeft een prettige en rustige stem, dat geeft een vertrouwd gevoel” vertelt ze. “Het bespaart ons misschien niet meteen veel tijd, maar het is voor zowel ons als voor de bewoner zelf prettig als iemand alvast een seintje krijgt voordat wij hem of haar ophalen. Zo kan iemand die dat zelf kan, zich alvast aankleden bijvoorbeeld en hebben wij net wat meer tijd voor andere zorgtaken.”
Als we de kamer uitlopen bij mevrouw van Barneveld zegt Jessica terloops dat ze straks nog even een kopje thee komt brengen. “Heb je daar wel tijd voor?” vraagt mevrouw. “Natúúrlijk, daar maak ik tijd voor!” zegt Jessica. Daar kan natuurlijk geen Tessa tegenop.
Hoe verder
Alle ervaringen van bewoners, cliënten en zorgmedewerkers worden inmiddels verzameld. De komende periode wordt gekeken welke effecten Tessa heeft op de dagelijkse structuur en het zelfstandig functioneren van bewoners en cliënten. Eind van het tweede kwartaal van 2026 zal er een evaluatie plaatsvinden en op basis hiervan wordt later besloten of het gebruik van Tessa verder wordt uitgebreid.